Geschiedenis van Sint-Amands

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ligging : ongeveer 30 kilometer van Antwerpen,aan de boorden van de Schelde.

De gemeente Sint Amands met zijn fusiegemeenten,Lippelo en Oppuurs,beslaat een oppervlakte van ongeveer 1.555 hectaren (fusie was in 1977)

 

                                                                                                                   

       Ubersetzung Deutsch               Translation Englisch                                                                                                                             

 

 

 

 

                                                                                               Traduction Francais

 

 

        Translation Englisch                                                                                                                                               

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sint Amands grenst ten Noorden aan Mariekerke, ten Zuiden aan Baasrode, Opdorp en een klein deeltje van Buggenhout (Buggenhout-Briel) , ten Westen aan de Schelde en ten Oosten aan Lippelo en Oppuurs. 

Gelegen in de zuidwestelijke hoek van de provincie Antwerpen en maakt deel uit van de regio Klein-Brabant, dat aan drie zijden ingesloten is door de Schelde en de Rupel.Klein-Brabant bevat de dorpen Bornem, Branst, Mariekerke, Sint Amands, Oppuurs, Eikevliet, Weert, Hingene, Ruisbroek, Willebroek, Breendonk, Puurs, Kalfort, Liezele en Lippelo.

 

Als oudste Latijnse benaming geeft Dr.J.G.Th. Graesse in zijn Orbis Latinus voor Sint-Amands :  Amandi burgus of Amandi oppidum.

Voor Saint-Amand-les-Eaux geeft men  :  Amandopolis.

 

Patroonheilige van Sint-Amands is Sint Amandus.Geboren in Gascogne in Zuid-Frankrijk, is Amandus jong in een klooster getreden in de buurt van La Rochelle, vijftien jaar ingemetseld in Bourges, pelgrimeerde naar Rome, vanwaar men hem vóór 638 als eerste Gallische missiebisschop zonder zetel, naar de Franken en de Friezen zond.

De kloosteropvattingen van Columbanus toegedaan, nauw verbonden met de Paus, preekte hij in Haspengouw, Brabant, Gent en Antwerpen.Stichtte Petruskloosters bij Gent (daar ook de Sint Baafsabdij), Drongen, Elno bij Doornik (zijn hoofdverblijf), een Petruskerk in Antwerpen en verder vermoedelijk kloosters in Ronse, Leuze en Marchiennes (waar hij op 6 februari 679 of 684 zou sterven).

Na een opstand preekte hij in Tirol, beheerde van 647 tot 649 waarschijnlijk het bisdom Maastricht-Tongeren.De roepnaam Amandus werd : Armand, Mandus en Manten. (Bron, Dr.P.Penning De Vries, theologie en spiritualiteit).

(Volgens de heer Luc Goossens (met dank voor zijn informatie) zouden de gegevens over Colombanus, hierboven vermeld, een kleine vergissing zijn. Colombanus werd door Rome als een ketter aanzien gezien zijn keuze van de paasdatum. Men noemde die beweging de 'quartodecimanen'. Na Colombanus' dood heeft Gallus zich met Rome verzoend. Voorbeeld : Beda Venerabilis was eerst een quartodecimaan en is later een katholiek heilige geworden).

 

Centraal in ons dorp lag een omwalde hoeve, het Reyseghem Hof, dat verdwenen is tussen 1785 en 1845 want op die datum wordt het niet meer vermeld in de Atlas der wegen. Rond die hoeve, die gelegen was langs “sHeeren dreve” (de huidige Kuitegemstraat) en grensde aan het Boonhof, bevonden er zich vier velden : de Hofweyde, de Vosberghen, het Rot en het Volders Veldt. Op het einde van de Boonhofstraat staat nu een kapel, de Boonhofkapel, wat vermoedelijk de plaats is waar vroeger een “Hofkerk” gestaan heeft.

Méér  is te vinden in het boek “ Geschiedenis van Sint-Amands” door Yolande Hertsens.

 

De abdij van Saint-Amand was een benedictijnenabdij in het Franse Saint-Amand-les-Eaux, in het Noorderdepartement.De abdij is gesticht op een verhoging aan de monding van een beekje de Elnon en de Scarpe, in het bos van Vicoigne, door de monnik Amandus van Gent omstreeks het jaar 633-639. De abdij stond onder patronage van de frankische koning Dagobert I. Lange tijd was de abdij bekend onder de naam Elnone tot ze de naam van de Sint-Amandus, haar stichter, aannam.De abdij was naast een uitbatings- en ontwikkelingscentrum voor de regio, tevens één van de belangrijkste centra voor intellectuele ontwikkeling in de Karolingische renaissance.

Eén van de bekendste die er actief was, was Milo van Sint-Amand (auteur van de Vita sancti Amandi).Na de vernietiging door de Noormannen op het einde van de 11e eeuw, werd de abdij pas volledig heropgebouwd in de loop van de 17e eeuw, door abt Nicolas du Bois, volgens een grandioos en opmerkelijk plan.

 

De oudste vermelding is Baasrode Sancti Amandi.De gemeente was het centrale deel van het Karolingische domein Baceroth (is Baasrode) en door Lodewijk De Vrome geschonken aan de abdij van Saint-Amand (Elnone) in Noord-Frankrijk.De abten van Elnone golden als opperheren van Sint-Amands, maar vanaf de 11de eeuw tot het einde van de middeleeuwen deed de invloed van de Berthouts zich gelden.Zij werden in de 15de eeuw opgevolgd door de leden van het geslacht Vilain en Halewijn.

Sint-Amands maakte toen deel uit van het land van Dendermonde en lag in het Graafschap Vlaanderen.Op kerkelijk gebied bleef het echter meer op Brabant georiënteerd.In de middeleeuwen was Sint-Amands een wezenlijk deel van het bisdom Kamerijk en van de aartsdekenij Brussel.

Bij de oprichting van de nieuwe bisdommen kwam Sint-Amands eerst (1560) bij het aartsbisdom Mechelen, later bij het bisdom Gent, dekenij van Dendermonde.Na het concordaat werd de Sint-Amandusparochie  ingedeeld bij het Mechelse aartsbisdom.

Bron, Stanny Van Grasdorff, De 20ste cohierpenning van Sint-Amands 1570/1573, uitgave in eigen beheer 2006.zie

 

Sint Amands telde in 1789 een bevolking van ongeveer 2300 zielen.In 1798 waren er 521 huizen.De heerlijkheid was sinds 1776 en tot 1795 in handen van Adriaan Angelus de Walckiers, met als baljuw Ignatius Sarens.De burgemeester was toen Petrus Joannes Rollier die te voren baljuw was.De Walckiers, burggraaf en heer van Drongen en Evere, had de heerlijkheid gekocht van Emmanuel Félicité de Durfort-Duras voor 251.000 gulden.

 

Uit een verslag over de soldaten die in de legers van Napoleon gediend hebben, en gevraagd werden om tot het leger der geallieerden over te gaan, blijkt dat er op de 63 jongens, er 16 landbouwers waren, 12 wevers, 2 kuipers, 3 kleermakers, 2 huidevetters, 1 mandenmaker, en 5 stielmannen.Op 13 Oktober 1797 werd al de "jonkheid", van 20 tot 25 jaar, verplicht om soldaat te worden. 

 

 

Sinds de fusie van de gemeenten in 1977 omvat Sint-Amands ook de deelgemeenten  Lippelo en Oppuurs.

   

Als oudste Latijnse benaming geeft Dr.J.G.Th.Graesse in zijn Orbis Latinus voor Sint-Amands :  Amandi burgus of Amandi oppidum.

Voor Saint-Amand-les-Eaux geeft men  :  Amandopolis.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bibliografie

 

Jan Meyer, Gezwooren Stads-Drukker tot Gend op d'Hoog-poorte in 't gekroond Zweird, Beschryvinge van het zevenhonderdjaerig jubilé van den heyligen Macarius en den heyligen Amandus, 15 juny 1767.  

      

HOOGHE, F. " Van Baceroth tot Baasrode en Sint-Amands”, evolutie van een Karolingisch domein (8ste-15de eeuw)". Gedenkschriften van de Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde, vierde reeks, XXV (2004)                               

 

                                                                                                                             

       

 

Lippelo

 

Noemde in 1155 Lippinclo, van het Germaanse Lippinga (= van de lieden van Lippo)   + lauha (= bosje op hoge zandgrond).De hertogen van Brabant en de Berthouts heersten er in onverdeeldheid.

Lippelo hoorde onder de meierij Merchtem in het kwartier Brussel.Als lokale heren worden de heren van Grimbergen, Jacques Ferdinand de la Pierre, baron du Fay,Frans Albert van Croij en de Wild- en Rijngraaf van Salm vermeld.Met Liezele en Malderen vormde Lippelo één schepenbank.

De parochie hoort tot een oude stichting van een villakerk die vermoedelijk begin van de 12de eeuw in het bezit kwam van de abdij van Affligem. Eertijds in het bisdom Kamerijk gelegen onder de aartsdekenij Brussel, werd ze in 1560 ingedeeld bij het aartsbisdom Mechelen.

Méér weten over Lippelo : klik hier

 

 

 

 

Oppuurs

 

De oudste vermelding (1414) van Oppuurs luidt Oppuedersel.

 

Dit is het hoger gelegen gedeelte van het in 1139 opduikende Puurs (Poderscelam) dat zich ontwikkelde tot een heerlijkheid onder de hertogen van Brabant in de meierij Kampenhout en het kwartier Brussel.

De Leuvense familie Van der Calsteren bezat er de heerlijkheid reeds in de 15de eeuw.Later werd Oppuurs verpand aan Joost Snoy en in 1664, onder Jan Karel Snoy, kreeg het de titel van baronie mee.

Op 7 mei 1818 werd Idisbalda-Ghislain Snoy door de koning benoemd tot burgemeester van Oppuurs.Graaf Snoy et d'Oppuurs, gewezen minister van Financiën en in 1991 overleden, ondertekende voor België het historisch verdrag van Rome.

Francois Augustin d'Hangouart (° 1747 en + 1825) was gehuwd met Marie-Adrienne Franeau d'Hyon en stelde de baronie van Oppuurs en hun eigendommen in 1777 te koop.Een deel ervan werd gekocht door Philippe Ghislain Snoy (° 1744 en + 1825) waardoor hij baron van Oppuurs werd.

Hij was gehuwd met Maria Alexis Francisca Van der Gracht de Fretin.Door deze aankoop komt de familie Snoy weer in het bezit van Oppuurs.

Bij de afschaffing van de heerlijkheden in 1795 worden Oppuurs en Weert vergeten.

De gemeente Oppuurs behoorde vroeger tot de parochie van Puurs en werd afgescheiden in het jaar 1803.De parochie Puurs strekte zich toen uit over Breendonk, Kalfort, Eikevliet, Oppuurs, het gehucht Coolhem en over een gedeelte van het gehucht Sauvegarde .

Tevens over een deel van de gemeenten Tisselt, Willebroek en Klein-Mechelen in Hingene.

Breendonk werd afgescheiden in 1779 en Oppuurs in 1803.Daarom bezit Sint- Amands nu wel de akten van de Burgerlijke Stand van Oppuurs maar niet de parochieregisters die zich in Puurs bevinden.

Puurs was tevens de hoofdplaats van een kanton waartoe Sint-Amands behoorde, samen met Bornem, Hingene, Lippelo, Liezele, Mariekerke en de Weert.

 

 

Bron, Stanny Van Grasdorff, naar het bladje "welkom", een uitgave van het gemeentebestuur van Sint-Amands en mijn cursus Geschiedenis aan de Universiteit Antwerpen.

 

 

Kaart Ferraris en gegevens over de landbouw : zie

 

 

Geschiedenis Belgie
Tourisme Klein-Brabant

Aantal inwoners in 1829  :  2.904            1851 : 2.786            1862 : 2.753

Aantal inwoners in 1870  :  2.683            1873 : 2.697            1878 : 2.695

Aantal inwoners in 1882  :  2.662            1887 : 2.652            1890 : 2.700

Aantal inwoners in 1895  :  2.739            1905 : 3.215            1914 : 3.700

Bron,Stanny van Grasdorff, Oud Stadsarchief  Brussel, Almanach du Commerce et de l'Industrie de Belgique

 

Aantal inwoners op 31-12-2001  :  7.585

Aantal inwoners op 31-12-2002  :  7.576

Aantal inwoners op 31-12-2003  :  7.604    (2.882 huishoudens en 159 vreemdelingen).

Aantal inwoners op 1-1-2005     :  7.683     (3.827 mannen en 3856 vrouwen).   

Aantal inwoners 2006 : zie

 

Dijk en kerk van Sint-Amands (copyright Stanny Van Grasdorff)

Aantal inwoners te Sint-Amands op 01 januari 2016 :  8.327   , observatie op 23 januari 2016.

Min 20 jaar  :  23 %    = ongeveer 1916 personen

20/35 jaar    :  17 %    = ongeveer 1416 personen

35/50 jaar    :  20 %    = ongeveer 1666 personen

50/65 jaar    :  20 %    = ongeveer 1666 personen

65/80 jaar    :  14 %    = ongeveer 1166 personen

Plus 80 jaar  :  6 %      = ongeveer  500  personen  

Vergrijzingscoefficient :  86.13

Aantal inwoners 01 april 2016 : 8351, waarvan 4160 mannen en 4191 vrouwen.

Bron : Federaal Planbureau.

Terug naar eerste blad